Ο Σαρτρ είχε πει ότι το ποδόσφαιρο είναι μεταφορά ζωής. Ο τρόπος του παιχνιδιού πάντα έχει αναφορές στην εποχή και το μέρος που παίζεται και πολλές φορές βρίσκει κανείς σημαντικές αναλογίες ανάμεσα στην κανονική ζωή και τα 90 λεπτά. Το κατενάτσιο που παιζόταν π.χ. από τις ιταλικές ομάδες τις δεκαετίες του ΄50 και του ΄60 έμοιαζε με την αμυντική κλειστοφοβική μεταπολεμική Ιταλία όπως την βλέπουμε και στις ταινίες του ιταλικού νεορεαλισμού. Το ανοιχτό θεαματικό ποδόσφαιρο της Βραζιλίας του Πελέ που χαρακτηριζόταν πολύ περισσότερο από την φαντασία, την δεξιοτεχνία και την χαρά του παιχνιδιού και λιγότερο από τα συστήματα και την προσήλωση στην άμυνα, εμφανίστηκε στον κόσμο όταν βασίλευαν τα απελευθερωτικά κοινωνικά κινήματα,τα παιδιά των λουλουδιών και η εξωστρέφεια.
Το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο που καθιέρωσε ο ΄Αγιαξ στις αρχές του ΄70, με την εναλλαγή θέσεων και ρόλων των παικτών που ήρθε για να βάλει τις βάσεις της ποδοσφαιρικής αντίληψης των επόμενων δεκαετιών, έχει την φιλοσοφία μιας καλοκουρδισμένης επιχείρησης με στελέχη που διέπονται από ομαδικό πνεύμα, άοκνη εργατικότητα, ξέφρενους ρυθμούς, παραγωγικότητα που αμείβεται με πριμ, και κάποια γκόλντεν μπόυς ανάμεσά τους που υποτάσσουν το ταλέντο τους στο σχέδιο.
Και στην Ελλάδα παιζόταν πάντα ένα ποδόσφαιρο που μας έμοιαζε. Τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες οι ομάδες μας βασίζονταν κυρίως στις ατομικές αρετές και τον ηρωισμό των παικτών παρά στην ομαδικότητα και τα συστήματα, ακριβώς όπως οι ηρωικοί δάσκαλοι ή οι γιατροί της εποχής έδιναν μόναχικές μάχες στην ελληνική ύπαιθρο. Τα συστήματα μας τα δίδαξαν κάποιοι ξένοι, ο Μπούκοβι, ο Λες Σάννον, ο Μπάγιεβιτς και μερικοί άλλοι, αλλά ακόμα και σήμερα δεν μπορείς να πεις ότι το ποδόσφαιρο που παίζουν οι ελληνικές ομάδες χαρακτηρίζεται κυρίως από το σχέδιο και την δουλειά συνόλου, γνωρίσματα για τα οποία δεν μπορείς να ισχυριστείς ότι μας έχουν κάνει γνωστούς στα πέρατα της οικουμένης και ως λαό.
Τις δεκαετίες των μεγάλων άσων του ελληνικού ποδοσφαίρου (δηλαδή μέχρι τις αρχές του ’80) δεν κερδίσαμε τίποτα σημαντικό, νομίζω κυρίως γι αυτόν τον λόγο αλλά και για έναν ακόμα. Σχεδόν όλοι οι μεγάλοι άσοι ήσαν χαφ και επιθετικοί με ελάχιστους πραγματικά σπουδαίους αμυντικούς. Σε όλους μας αρέσει περισσότερο να παίρνουμε την μπάλα και να βάζουμε γκολ.( Σύμπτωση; Την εποχή των μεγάλων άσων είχαμε μεγάλους άσους και στο θέατρο και στην ποίηση και την ζωγραφική και τη μουσική και αλλού).Όλα αυτά δεν είναι μίμηση ζωής;
Την εποχή που πήραμε το Ευρωπαϊκό η Ελλάδα είχε ανάπτυξη 4% και προερχόταν από μια σειρά διεθνών επιτυχιών (ΟΝΕ, Κύπρος, Ευρωπαϊκή Προεδρία) που, καλώς ή κακώς, είχαν δημιουργήσει κλίμα εθνικής αυτοπεποίθησης, έστω απατηλό. Αλλά και η εθνική δεν ήταν καλύτερη από τις αντιπάλους της – στην ουσία έκλεβε τις νίκες με κλεφτοπόλεμο, δηλαδή το σύστημα που με σιδερένια πειθαρχία επέβαλε ο Ρεχάγκελ. Οι εμφανίσεις δεν ήσαν από αυτές που γράφουν ιστορία αλλά το αποτέλεσμα άρεσε σ’ όλους μας.
Ο Ρεχάγκελ δεν άλλαξε σύστημα στο Ευρωπαικό του ’08. Και 4 χρόνια πριν τα μπακ άλλαζαν πολλές μπαλιές αλλά στο τέλος είχαν πού να δώσουν την μπάλα (στην δεξιά πτέρυγα με Σεϊταρίδη, Γιαννακόπουλο και σε χαφ που μπορούσαν να την προωθήσουν, δηλαδή Ζαγοράκη και Μπασινά στα ντουζένια του), δυνατότητα που δεν είχαν το ‘08. Αν παρά τις άθλιες εκείνες εμφανίσεις κατόρθωνε πάλι να πάρει αποτελέσματα, εμένα θα μου άρεσε ξανά. Ασχέτως εντυπώσεων, διότι η ιστορία γράφει τα τελικά σκορ. Και γιατί όταν πηγαίνω στο εξωτερικό κανένας δεν λέει, αυτός είναι από το μέρος που ο Αντζας και ο Δέλλας ακόμα αλλάζουν μπαλιές.
Αντιλαμβάνομαι το ποδόσφαιρο ως οπαδός κι όχι ως φίλαθλος, για να χρησιμοποιήσω ένα αθλητικό κλισέ. Αν υποστήριζα τον καλύτερο θα υποστήριζα συχνά τους αντιπάλους του Ολυμπιακού στο Πρωτάθλημα και σχεδόν πάντα στα Ευρωπαϊκά ματς, κάτι που δεν έχει γίνει ποτέ. Εφόσον κερδίζει με νόμιμο τρόπο και κόσμιους φιλάθλους, για μένα είναι εντάξει, έστω και αν είναι δεν είναι ο καλύτερος. ΄Αλλωστε η ήττα του πιο δυνατού είναι και αυτή μέσα στη ζωή από τον καιρό του Γολιάθ.
Γι αυτό υποστηρίζω και την Εθνική ασχέτως του ποδοσφαίρου που θα παίξει, ασφαλώς όχι από εθνική υποχρέωση αλλά ως ταύτιση με το πιο κοντινό μου. Αλλά δεν είμαι καθόλου αισιόδοξος. Πρώτο γιατί η γύμνια της ομάδας στα χαφ δεν κρύβεται και δεύτερο γιατί η χώρα έχει ήδη χάσει.
