Εντονα ανήσυχος για τον οξυνόμενο πυρηνικό ανταγωνισμό μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας παραμένει ο τελευταίος ηγέτης της Σοβιετικής Ενωσης, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο οποίος ζητεί να πρυτανεύσει η λογική και οι ηγέτες των δύο πλευρών να ανοίξουν τον δρόμο για έναν νέο αφοπλισμό.
Στο τελευταίο βιβλίο του, με τίτλο «Τι διακυβεύεται», εκφράζει την αγωνία του για την πορεία που έχει πάρει ο κόσμος τα τελευταία χρόνια, λόγω και της ανόδου «εθνικιστών και δημαγωγών».
Οποιος κερδίσει στις εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ ή ο Τζο Μπάιντεν, πρέπει γρήγορα μετά την αναμέτρηση να συναντηθεί με τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν, είπε ο Γκορμπατσόφ σε συνέντευξή του στους Times.
Πίσω από την προτροπή του κρύβεται η μεγάλη ανησυχία του για τον ανταγωνισμό στα πυρηνικά, τον οποίο βλέπει να βγαίνει εκτός ελέγχου.
«Πρέπει να αρχίσει και πάλι ο διάλογος, χρειαζόμαστε ισχυρό κίνητρο και από τις δύο πλευρές», τόνισε σχετικά. Ο δρόμος της εξόδου πρέπει να περάσει μέσα από την εμπιστοσύνη, την κατανόηση και το χτίσιμο σχέσεων, εξήγησε.
Χρειάζεται, λοιπόν, ένα δεύτερο Ρέικιαβικ, μια συνάντηση όπως αυτή που είχε το 1986 στην Ισλανδία με τον Ρόναλντ Ρίγκαν, η οποία έβαλε τις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ σε τροχιά ενός σταδιακού πυρηνικού αφοπλισμού. Από τη συμφωνία INF, για τα μέσου βεληνεκούς πυρηνικά, που υπογράφηκε το 1987, οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν πέρυσι με απόφαση του Τραμπ.
Πάντως, ο τελευταίος σοβιετικός ηγέτης παραδέχεται ότι τη δεκαετία του ’80 η κατάσταση ήταν πιο περίπλοκη από τη σημερινή με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία.
Για τον Πούτιν είπε ότι είναι «έξυπνος, έχει ισχυρή θέληση και δουλεύει πολύ». Εμμεσα όμως, αλλά πολύ ουσιαστικά για τη δημοκρατικότητα του ρώσου ηγέτη, διερωτήθηκε αν έχει νόημα για τις πολιτικές διεργασίες και αποφάσεις να περιστρέφονται γύρω από ένα πρόσωπο.
Ωστόσο, εξακολουθεί να μετανιώνει για τη διάλυση της ΕΣΣΔ. «Δεν υπάρχουν “αν” στην ιστορία, θα ήταν όμως ένας πιο σταθερός, ασφαλής και δίκαιος κόσμος», απάντησε στο ερώτημα για το τι θα συνέβαινε αν είχε καταφέρει να κρατήσει την ΕΣΣΔ ενωμένη.
Θυμάται και την επανένωση των Γερμανιών, η οποία φέτος συμπληρώνει 30 χρόνια, ως αποτέλεσμα «της σοφίας και της εκπληκτικής ωριμότητας» των Ρώσων και των Γερμανών.
Σε ένα πιο προσωπικό ζήτημα, ο Γκορμπατσόφ μίλησε και για τη σύζυγό του Ραΐσα, που έχασε το 1999, στα 67 της, από λευχαιμία. «Ούτε και τώρα μπορώ να το αντιμετωπίσω», είπε με τρεμάμενη φωνή. «Είναι ακόμη μαζί μου. Δεν είναι ότι τη θυμάμαι, πάντα είναι σαν να είμαι μαζί της και αυτή μαζί μου». Ηταν παντρεμένοι για 46 χρόνια.
