της Νεκταρίας Σταμούλη

Κυριακή πρωί και το κτίριο της Tate Modern στην όχθη του Τάμεση σφύζει από ζωή. Η ηλιόλουστη για τα δεδομένα του Λονδίνου ημέρα οδήγησε πολλούς στο παλιό εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, όπου στεγάζεται η γκαλερί. Στο τέταρτο επίπεδο του κτιρίου τα τεράστια γράμματα από νέον με οδηγούν στην πιο κεφάτη, αλλά και αμφιλεγόμενη έκθεση: «Pop Art: Η τέχνη ενός υλικού κόσμου». Μπαίνοντας μας υποδέχεται η χαρακτηριστική σαστισμένη φιγούρα του πρωτοπόρου του είδους Άντι Γουόρχολ. Την ίδια έχω και σε μπλουζάκι, σκέφτομαι, συνειδητοποιώντας ότι και εγώ υπάρξει «θύμα» του κινήματος της «μαζικής» τέχνης.

«Η ανώτερη μορφή τέχνης είναι να βγάζεις λεφτά και η καλύτερη φίρμα είναι ο εαυτός σου», είχε πει ο Γουόρχολ, απενοχοποιώντας μια σειρά καλλιτεχνών που αποφάσισαν να πουλήσουν την ψυχή του στις δυνάμεις του Μαμμωνά και των μαζικών μέσων. Πάντως ο Nicholas Cullinan, ένας από τους εφόρους της έκθεσης, επιμένει ότι το θέμα χρήματα βρίσκεται χαμηλά στη λίστα των στόχων τους. «Έχει να κάνει περισσότερο με τη φήμη, με τον τρόπο που οι καλλιτέχνες χειραγώγησαν τα μέσα για να δημιουργήσουν το δικό τους brand.»

Η έκθεση, η οποία προετοιμαζόταν για τρία χρόνια, απλώνεται σε δεκαεπτά αίθουσες εκτυλίσσοντας όλη η ιστορία της pop art. Οι φήμες λένε ότι οι οργανωτές της έκθεσης ήθελαν να την ονομάσουν «Sold out», αλλά κάποιος από τους καλλιτέχνες επέμενε να αλλαχθεί. Σκέφτηκε ότι οι θεατές ίσως θεωρούσαν ότι όλα τα εισιτήρια είναι κλεισμένα και δεν έμπαιναν στη διαδικασία να την επισκεφθούν.
Το πρώτο όνομα πάντως ήταν μάλλον προφητικό, καθώς μέχρι στιγμής την έχουν επισκεφθεί πάνω από 100.000 θεατές, ξεπερνώντας κατά πολύ τις προσδοκίες των διοργανωτών. Το κοινό… πολυσυλλεκτικό. Από σοβαρούς συνοφρυωμένους Λονδρέζους, μποέμ τύπους, τρέντι κορίτσια με τεράστιες φιρμάτες τσάντες ανά χείρας και πολλές- πολλές οικογένειες με παιδάκια. «Είναι υπέροχο πώς το κοινό καταφέρνει να αρπάξει την ιδέα της έκθεσης», επισημαίνει ο Nicholas Cullinan.

«Είναι αρκετά ανατρεπτική και ανησυχούσαμε για το αν θα μπορέσουν να αντιληφθούν τα διαφορετικά επίπεδα στα οποία λειτουργεί.»

Στις πρώτες αίθουσες Γουόρχολ έχει την τιμητική του. Μπορεί κανείς να απολαύσει τα διπλά πορτραίτα του, τις φωτογραφίες με τους διάσημους φίλους του, καθώς και τα βίντεο που έχει γυρίσει με τον ίδιο ως παραγωγό και πρωταγωνιστή.
Πιο κάτω ξαναζωντανεύει το Pop Shop του Κιθ Χάρινγκ. Η αίθουσα ντύνεται από το δάπεδο μέχρι το ταβάνι με το ασπρόμαυρο μοτίβο του και από τους τοίχους κρέμονται μπλουζάκια με το φιγούρες που έγιναν το σήμα κατατεθέν του καλλιτέχνη. Ακούγεται δυνατή μουσική και τα πιτσιρίκια αρχίζουν το χορό, κλέβοντας την παράσταση από τα εκθέματα. «Τελικά η ποπ αρτ μου φτιάχνει το κέφι» μου λέει η φίλη μου γελώντας και δίνοντας την πιο απλή απάντηση στο αν τελικά το αμφιλεγόμενο αυτό είδος είναι τέχνη.

Επειδή όμως η pop art είναι συνδεδεμένη με την προκλητικότητα, δε θα μπορούσε παρά ένα μεγάλο αφιέρωμα της έκθεσης να ασχολείται με το σεξ και το πορνό. Οι τεράστιες πινακίδες που απαγορεύουν την είσοδο σε ανηλίκους, σε προδιαθέτουν για το τι κρύβεται πίσω τους. Μία ολόκληρη αίθουσα είναι αφιερωμένη στο πρότζεκτ του Τζεφ Κουνς «Μade in Ηeaven», όπου ο καλλιτέχνης εκθειάζει τον έρωτά του για την Ιταλίδα πορνοστάρ- και αργότερα σύζυγό του-Τσιτσιολίνα. Μια σειρά από φωτογραφίες, πίνακες και γλυπτά εκθέτουν τα …εν οίκω του ζευγαριού με τον πλέον γλαφυρό τρόπο.

Ακόμη πιο προκλητικό είναι το βίντεο της Άντρεα Φρέιζερ. Η ίδια είχε ζητήσει από την γκαλερί να της βρει έναν άνδρα πρόθυμο να πληρώσει 20.000 δολάρια για να κινηματογραφηθεί κάνοντας σεξ μαζί της. Το βίντεο τραβήχτηκε σε δωμάτιο ξενοδοχείου και θέλει να παρομοιάσει τον καλλιτέχνη ως κάποιον που παρέχει υπηρεσία, που πουλά ευχαρίστηση.

Βγαίνοντας από την έκθεση περνάω από το κατάστημα δώρων της γκαλερί. Με μια γρήγορη ματιά βλέπω πολλά από τα έργα τυπωμένα σε ημερολόγια, κούπες και ότι άλλο μπορεί να κατεβάσει το επιχειρηματικό πνεύμα τους. Ο Γουόρχολ και τα «παιδιά» του πέτυχαν για άλλη μια φορά το σκοπό τους σκέφτομαι, καθώς πληρώνω το καινούριο μου σημειωματάριο με το σκίτσο του Κιθ Χάρινγκ: τέχνη μπορεί να σημαίνει χρήμα.