-O Χριστός, ήταν μια σπουδαία μορφή. Απ’ αυτό όμως το σημείο μέχρι να πρέπει να μπω σ΄ένα χώρο, να πληρώσω για κερί, να προσκυνάω, να φιλάω εικόνες. Να νιώθω ότι κάποιος τέλος πάντων, εκμεταλλεύεται το φόβο που νιώθω ή την ελπίδα που έχω ανάγκη. Δεν είναι ιεροσυλία όλο αυτό;

-Είναι. Αλλά ξέρεις…Αν τα προσπεράσεις, θα δεις ότι η θρησκεία δεν είναι τίποτα άλλο από μια παρτιτούρα ζωής. Μια περίληψη. Και η δικιά μας λέει «Αγαπάτε αλλήλους» και «Δίδαξόν με τα δικαιώματά Σου». Πες μου δεν είναι μεγαλειώδες το να μιλάς για τα δικαιώματα του άλλου και όχι τα δικά σου! Το κλειδί της ζωής μας όλης, της συμβίωσής μας, δεν είναι αυτή η μετάλλαξη του Μου σε Σου. Ξέρεις πόσα κότσια χρειάζεσαι γι΄αυτό; Πόσο πλούσιος για να διαλέγεις την ταπεινότητα.

-Μα δε διαφωνώ αλλά γιατί πρέπει να μπω σε μια εκκλησία, ώστε να θεωρηθώ, να καταχωρηθώ σαν πιστός;

-Μα δεν είναι απαραίτητο να μπεις σε μια εκκλησία. Μπορείς να προσευχηθείς όπου θες.

-Έτσι λες εσύ. Τι πάει να πει προσευχή όμως; Νομίζω ότι η θρησκεία στηρίζεται στο φόβο. Όλα καλλιεργούν το φόβο. Όλα εκμεταλλεύονται το φόβο. Μας θέλουν φοβισμένους. Βολεύουμε ως φοβισμένοι. Όταν βλέπω τη θάλασσα και το ηλιοβασίλεμα και τον ήλιο και τα λουλούδια που τον ψάχνουν και ανοίγουν σαν για να τον ευχαριστήσουν και το φεγγάρι. Το ίδιο φεγγάρι που σεργιανάει όλα τα μάτια του πλανήτη. Κάθε λεπτό, κάθε στιγμή που ζω και έχω την ευκαιρία, να νιώθω, να αισθάνομαι…Τότε λέω –ευχαριστώ- κι αυτό είναι προσευχή για μένα. Κι όσο για την ταπείνωση, τρομάζω όταν βλέπω τους ανθρώπους να σέρνονται στη Τήνο, ας πούμε. Γιατί πρέπει να νιώθω μηδενικό; Μπορεί να είμαι –ένα- από δισεκατομμύρια αλλά είμαι –ένα- μοναδικό. Ο Καζαντζάκης γράφει ότι δεν είσαι ένας, είσαι ένα σώμα στρατού.

-Όλα αυτά που περιγράφεις είναι όντως σπουδαία…Για γαλήνιες ψυχές. Υπάρχουν όμως στιγμές καρδούλα μου, που νιώθεις φόβο. Που σπας, που λυγίζεις. Και τότε θέλεις από κάπου να πιαστείς. Μια ελπίδα να γραπωθείς. Και αναζητάς κάτι πάνω από σένα ή έστω μπορεί, μέσα απ΄αυτή τη διαδικασία να υψώνεις ένα δικό σου κομμάτι ψηλά, ένα κομμάτι σου που δεν αναλογίζεσαι πόσες δυνατότητες έχει. Και εκείνες οι στιγμές είναι τόσο απόλυτες και τόσο μοναχικές που δε θέλω να τις κρίνω, ούτε να τις σχολιάσω. Μόνο να σκύψω το κεφάλι απέναντί τους.

-Μα είναι δυνατόν να υπάρχει κάποιος Δίκαιος Θεός που δέχεται να υπάρχει τόσος πόνος, να βλέπει έναν άνθρωπο να σέρνεται στα τέσσερα, για να φτάσει μπροστά σε μια εικόνα καλυμμένη από μπριγιάν και δακτυλίδια για να παρακαλέσει, να προσκυνήσει.

-Ξέρεις όταν είδα αυτή τη σκηνή ήμουν 14 ετών. Σοκαρίστηκα, τρόμαξα, αγανάκτησα. Μα είναι δυνατόν; Έλεγα και ξαναέλεγα. Και τόφερε η μοίρα 25 χρόνια μετά να γίνει αυτός το τόπος, το λιμάνι μου καθώς απέκτησα ένα σπίτι εκεί. Και να βλέπω αυτή τη σκηνή συνέχεια. Έχει γαληνέψει η οπτική μου με τα χρόνια και η ψυχή μου σμιλεύτηκε όπως το κύμα σμιλεύει τα βότσαλα. Στρογγύλεψε, έχασε τις αιχμηρές γωνίες της. Τώρα πια, αν μπω σ΄αυτή την εκκλησία, ανάβω ένα κερί για τον Άνθρωπο. Αυτόν τον μικρό, το Μέγα. Τον ελάχιστο και απέεεραντο…Ανάβω ένα κερί για τα μαρμάρινα σκαλοπάτια που έσκαψε ο φόβος και η ελπίδα με τα γόνατα. Ανάβω ένα κερί για όλα τα «παρακαλώ» και τα «ευχαριστώ» της ανθρωπότητας. Για αυτά τα δευτερόλεπτα που αναμετράμε το μπόι μας. Και για τη βαθιά αναπνοή που παίρνουν τα πνευμόνια μας πριν χιμήξουμε και πάλι στα κύματα. Για το όμορφο, αστείο θράσος μας να βγάζουμε τη γλώσσα στο θάνατο που έτσι κι αλλιώς θα είναι νικητής.

-Φαντάσου όμως πόση διαστροφή χρειάζεται για να εκμεταλλευτείς αυτά τα συναισθήματα. Να μπεις ενδιάμεσος σ΄αυτή την ιερή σχέση. Του ανθρώπου με το Θείο. Οτιδήποτε χρίσει κάποιος Θείο…Πόση έπαρση χρειάζεται για να πάρει κάποιος επάνω του αυτή την ευθύνη…Του ενδιάμεσου.

-Έχεις δίκιο. Σιχαίνομαι τον ενδιάμεσο…Τη βιομηχανία της θρησκείας. Τι διαβολεμένη εφεύρεση! Υπάρχει ένα σημείο στην «Αναφορά στο Γκρέκο» του Καζαντζάκη που αναφέρεται σε προσευχές. Το διάβαζα στα παιδιά μου όταν ήταν μικρά γιατί μ΄άρεσε όταν στο τέλος τους ρωτούσα «ποια προσευχή διαλέγετε;» που εκείνα ρωτούσαν «τι θα κερδίσουμε αν το βρούμε;»… Λάτρευα την ερώτηση τους… Αυτή τη λατρεμένη σχεδόν έντιμη ιδιοτέλεια των παιδιών…

«Τριών λογιών είναι οι ψυχές, τριών λογιών οι προσευχές.

Δοξάρι είμαι στα χέρια σου Κύριε, τέντωσε με να μην σαπίσω.
Μη με παρατεντώνεις Κύριε, θα σπάσω.
Παρατέντωσε με Κύριε,κι ας σπάσω»….

-Διαλέγω την τρίτη.Τι κερδίζω;

-Τη ζωή σου ολόκληρη. Με σταυρώσεις που πονούν και αναστάσεις που συχνά τις δικαιώνουν. Με δρόμο…Ευλογημένο, μακρύ, ωραίο δρόμο!